कुनै पनि राष्ट्रको समृद्धि, विकास र आधुनिकताको आधार गुणस्तरीय पूर्वाधार, प्रविधि र वैज्ञानिक सोचमा निर्भर हुन्छ। यी सबै क्षेत्रलाई योजनाबद्ध रूपमा अघि बढाउने प्रमुख जनशक्ति इन्जिनियर हुन्।
सडक, पुल, भवन, विमानस्थल, जलविद्युत् आयोजना, सिँचाइ प्रणाली, खानेपानी, सूचना प्रविधि, औद्योगिक विकास तथा वातावरणमैत्री पूर्वाधार निर्माणमा इन्जिनियरहरूको योगदान अत्यन्त महत्वपूर्ण हुन्छ। त्यसैले देश निर्माणको यात्रामा इन्जिनियरहरूलाई विकासका प्रमुख सारथिका रूपमा हेरिन्छ।
नेपाल विकासोन्मुख राष्ट्र भएकाले यहाँ अझै पनि पूर्वाधार विकासका धेरै काम गर्न बाँकी छन्। दुर्गम गाउँमा सडक विस्तार, सुरक्षित पुल निर्माण, आधुनिक अस्पताल र विद्यालय, स्वच्छ खानेपानी, भरपर्दो विद्युत् सेवा तथा सूचना प्रविधिको विस्तारका लागि दक्ष इन्जिनियरको आवश्यकता दिनप्रतिदिन बढिरहेको छ।
उनीहरूले वैज्ञानिक अध्ययन, अनुसन्धान र नवीन प्रविधिको प्रयोगमार्फत विकासलाई दिगो र प्रभावकारी बनाउँछन्।
ऊर्जा विकासमा इन्जिनियरहरूको भूमिका झन् महत्वपूर्ण छ। नेपाल जलस्रोतमा धनी देश भए पनि त्यसको पूर्ण उपयोग हुन सकेको छैन। जलविद्युत् आयोजना निर्माण, प्रसारण लाइन विस्तार तथा वैकल्पिक ऊर्जाको विकासमा इन्जिनियरहरूको सीप र नेतृत्व आवश्यक हुन्छ।
पर्याप्त ऊर्जा उत्पादनले उद्योग, कृषि, पर्यटन तथा रोजगारीका अवसर विस्तार गरी राष्ट्रिय अर्थतन्त्रलाई मजबुत बनाउँछ।
कृषि क्षेत्रको आधुनिकीकरणमा पनि इन्जिनियरहरूको योगदान उल्लेखनीय छ। आधुनिक सिँचाइ प्रणाली, कृषि मेसिन, भण्डारण गृह, प्रशोधन उद्योग तथा कृषि प्रविधिको विकासले उत्पादन बढाउन मद्दत गर्छ। कृषि इन्जिनियरहरूको सक्रियताले किसानको उत्पादन लागत घट्ने, उत्पादन बढ्ने र खाद्य सुरक्षामा टेवा पुग्ने सम्भावना अझ बलियो हुन्छ।
प्राकृतिक विपद्का दृष्टिले संवेदनशील नेपालमा सुरक्षित पूर्वाधार निर्माण अत्यन्त आवश्यक छ। भूकम्प प्रतिरोधी भवन, पहिरो नियन्त्रण, बाढी व्यवस्थापन तथा नदी नियन्त्रणका संरचना निर्माणमा इन्जिनियरहरूको ज्ञान र अनुभव अपरिहार्य हुन्छ। सुरक्षित संरचनाले जनधनको क्षति कम गर्नुका साथै नागरिकमा सुरक्षा र विश्वासको भावना पनि बढाउँछ।
डिजिटल नेपालको परिकल्पना साकार बनाउन सूचना प्रविधि इन्जिनियरहरूको भूमिका झन् बढ्दो छ। ई–शासन, डिजिटल शिक्षा, अनलाइन स्वास्थ्य सेवा, बैंकिङ, साइबर सुरक्षा तथा कृत्रिम बुद्धिमत्ताको प्रयोगले सरकारी सेवा छिटो, पारदर्शी र प्रभावकारी बनाउन सहयोग पुर्याउँछ।
विश्व डिजिटल युगमा प्रवेश गरिरहेका बेला नेपालले पनि आफ्ना दक्ष इन्जिनियरलाई उपयोग गरेर प्रविधिमा आधारित विकासलाई प्राथमिकता दिनुपर्छ।
औद्योगिक विकास र रोजगारी सिर्जनामा पनि इन्जिनियरहरूको योगदान महत्वपूर्ण हुन्छ। नयाँ उद्योग स्थापना, उत्पादन प्रणालीको आधुनिकीकरण, गुणस्तर नियन्त्रण तथा नवीन प्रविधिको प्रयोगबाट उत्पादन क्षमता बढाउन सकिन्छ। यसले आयात प्रतिस्थापन, निर्यात प्रवर्द्धन र आर्थिक आत्मनिर्भरता हासिल गर्न मद्दत गर्छ।
तर नेपालमा धेरै दक्ष इन्जिनियर विदेश पलायन भइरहेका छन्। पर्याप्त रोजगारी, अनुसन्धानको वातावरण, उचित पारिश्रमिक र व्यावसायिक सम्मानको अभावले उनीहरू विदेश जान बाध्य भएका छन्।
यदि राज्यले इन्जिनियरहरूको क्षमता र सीपलाई स्वदेशमै उपयोग गर्ने नीति अवलम्बन गर्न सके विकासले नयाँ गति लिन सक्छ। अनुसन्धान केन्द्र स्थापना, नवीन प्रविधिमा लगानी तथा योग्य जनशक्तिलाई प्रोत्साहन गर्ने कार्यक्रम आवश्यक छन्।
देश निर्माण सरकार वा राजनीतिज्ञको मात्र जिम्मेवारी होइन। इन्जिनियर, चिकित्सक, शिक्षक, किसान, उद्यमी, श्रमिक र नागरिक सबैको साझा प्रयासबाट मात्र समृद्ध राष्ट्र निर्माण सम्भव हुन्छ।
तीमध्ये इन्जिनियरहरू विकासका योजनालाई व्यवहारमा उतार्ने प्राविधिक शक्ति हुन्। उनीहरूको ज्ञान, सीप, इमानदारी र सिर्जनशीलताले राष्ट्रको भविष्य निर्धारण गर्छ।
अन्ततः, समृद्ध नेपाल निर्माणको लक्ष्य हासिल गर्न इन्जिनियरहरूको भूमिका अझ प्रभावकारी बनाउनुपर्छ। उनीहरूलाई अनुसन्धान, नवप्रवर्तन, आधुनिक प्रविधि र व्यावसायिक अवसरसँग जोड्न सके नेपालले पूर्वाधार, ऊर्जा, कृषि, उद्योग र सूचना प्रविधिका क्षेत्रमा उल्लेखनीय फड्को मार्न सक्छ।
सक्षम इन्जिनियर, स्पष्ट विकास नीति र राजनीतिक प्रतिबद्धताको संयोजन नै समृद्ध, आत्मनिर्भर र आधुनिक नेपालको बलियो आधार बन्न सक्छ।
