(युवराज बस्नेत, हाल पोर्चुगल)
नेपालका लाखौं युवाजस्तै म पनि रोजगारी र भविष्यको खोजीमा विदेश आएको व्यक्ति हुँ। आफ्नो जन्मभूमि छोडेर परदेशमा पसिना बगाउनु कुनै रहर होइन, बाध्यता हो। देशमै सम्मानजनक रोजगारी, आयआर्जन र भविष्य निर्माणको अवसर भएको भए सायद हामीमध्ये धेरैजना विदेशिनुपर्ने थिएन। आज पनि विदेशमा रहेका अधिकांश नेपालीको मन आफ्नो गाउँ, आफ्नो शहर र आफ्नो देशमै अडिएको छ। अवसर पाए हामी सबै नेपाल फर्किन चाहन्छौं।
यही सन्दर्भमा पछिल्लो समय घोराही उपमहानगरपालिकाको मेयर पदका आकांक्षी साहित्यकार, समाजसेवी तथा पत्रकार सबिन प्रियासनले अगाडि सार्नुभएको विकासको अवधारणा र योजनाबारे विभिन्न सञ्चार माध्यममा अध्ययन गर्ने अवसर पाएँ। उहाँका विचार र सोचले मलाई निकै प्रभावित बनाएको छ। विशेष गरी विदेशमा रहेका नेपालीको लगानीलाई नेपालमा उत्पादन, उद्योग र रोजगारीसँग जोड्ने उहाँको अवधारणाले मेरो मन छोएको छ।
नेपालको सबैभन्दा ठूलो समस्या बेरोजगारी र बढ्दो वैदेशिक पलायन हो। हरेक वर्ष हजारौं युवा देश छोडेर विदेशिन बाध्य छन्। गाउँहरू रित्तिँदै गएका छन्। खेतबारी बाँझो हुँदै गएका छन्। उत्पादन घटिरहेको छ भने आयातमा निर्भरता बढिरहेको छ। यस्तो अवस्थामा केवल भाषण र नाराले मात्र देश बन्दैन। उत्पादन, रोजगारी र लगानीलाई केन्द्रमा राखेर ठोस योजना आवश्यक छ।
सबिन प्रियासनले अगाडि सार्नुभएको अवधारणाको मूल सार यही देखिन्छ। उहाँले नेपालका सबै पालिकाहरूमा कृषिमा आधारित उद्योग स्थापना गर्ने, त्यसमा विदेशमा रहेका नेपालीलाई लगानी गर्न प्रेरित गर्ने र लगानीकर्ताको लगानी सुरक्षित गर्ने वातावरण निर्माण गर्नुपर्ने कुरा उठाउनुभएको छ। अझ महत्वपूर्ण कुरा, ती उद्योगहरूमा नेपालमा रहेका परिवारका सदस्य र आफन्तलाई रोजगारीको अवसर सिर्जना गर्ने सोच पनि प्रस्तुत गर्नुभएको छ।
यदि यस्तो योजना प्रभावकारी ढंगले कार्यान्वयन हुन सक्यो भने यसले एकै पटक धेरै समस्या समाधान गर्न सक्छ। विदेशमा रहेका नेपालीको पूँजी उत्पादनमूलक क्षेत्रमा लगानी हुनेछ। गाउँघरमा रोजगारी सिर्जना हुनेछ। कृषि उत्पादनको बजारीकरण हुनेछ। उद्योग स्थापना हुनेछन्। स्थानीय अर्थतन्त्र चलायमान हुनेछ। युवाहरूलाई विदेशिनुपर्ने बाध्यता कम हुँदै जानेछ।
आज नेपालमा अरबौं रुपैयाँ रेमिट्यान्स भित्रिन्छ। तर त्यसको ठूलो हिस्सा उपभोगमा खर्च भइरहेको छ। उत्पादन र उद्योगमा अपेक्षित लगानी हुन सकेको छैन। यदि रेमिट्यान्सको एउटा महत्वपूर्ण हिस्सा कृषिमा आधारित उद्योग, प्रशोधन उद्योग, भण्डारण केन्द्र, दुग्ध उद्योग, फलफूल उद्योग, जडीबुटी उद्योग तथा अन्य उत्पादनमूलक क्षेत्रमा लगानी गर्न सकियो भने नेपालको आर्थिक संरचनामा ठूलो परिवर्तन आउन सक्छ।
मलाई लाग्छ, स्थानीय सरकारहरू विकासको सबैभन्दा प्रभावकारी माध्यम बन्न सक्छन्। किनभने स्थानीय सरकार जनतासँग प्रत्यक्ष रूपमा जोडिएका हुन्छन्। स्थानीय स्रोत, सम्भावना र आवश्यकतालाई उनीहरूले राम्रोसँग बुझेका हुन्छन्। त्यसैले पालिकास्तरमै उत्पादनमुखी कार्यक्रम सञ्चालन गर्न सकियो भने त्यसको प्रभाव प्रत्यक्ष रूपमा जनतामा देखिनेछ।
सबिन प्रियासनले उठाउनुभएको अर्को महत्वपूर्ण पक्ष भनेको आत्मनिर्भर नेपालको अवधारणा हो। नेपालसँग पर्याप्त कृषि भूमि, जलस्रोत, प्राकृतिक सम्पदा र श्रमशक्ति छ। आवश्यकता केवल सही नीति, योजना र नेतृत्वको हो। यदि उत्पादनलाई केन्द्रमा राखेर विकासका कार्यक्रम सञ्चालन गर्न सकियो भने नेपालले धेरै वस्तुमा आत्मनिर्भरता हासिल गर्न सक्छ।
म स्वयं घोराही उपमहानगरपालिका–४ गोग्ली निवासी हुँ। विदेशमा बसेर पनि आफ्नो गाउँ, आफ्नो समाज र आफ्नो नगरको विकासप्रति मेरो गहिरो चासो छ। यही कारणले गर्दा विकास, उत्पादन, रोजगारी र आत्मनिर्भरताको स्पष्ट दृष्टिकोण लिएर अगाडि बढ्न खोज्ने व्यक्तित्वप्रति मेरो ध्यान गएको हो। देश बनाउने अभियानमा नयाँ सोच, नयाँ ऊर्जा र नयाँ कार्यशैली आवश्यक छ भन्ने मेरो विश्वास छ।
विदेशमा रहेका लाखौं नेपालीको चाहना पनि यही हो कि उनीहरूको कमाइ केवल घर खर्चमा सीमित नहोस्, बरु देश निर्माणमा पनि उपयोग होस्। यदि लगानीको सुरक्षित वातावरण, स्पष्ट योजना र विश्वसनीय नेतृत्व प्राप्त भयो भने विदेशमा रहेका नेपालीहरू आफ्नो पूँजी नेपालमा लगानी गर्न तयार छन्। त्यसले देशको अर्थतन्त्रलाई नयाँ दिशा दिन सक्छ।
मलाई विश्वास छ, उत्पादन, उद्योग, रोजगारी र आत्मनिर्भरतामा आधारित विकासको बहस नेपालभरि फैलिनुपर्छ। स्थानीय तहदेखि राष्ट्रिय तहसम्म यस्ता योजनामाथि गम्भीर छलफल हुनुपर्छ। देश बनाउने जिम्मेवारी कुनै एक व्यक्ति वा समूहको मात्र होइन, सम्पूर्ण नेपालीको साझा जिम्मेवारी हो।
यसै भावनाका साथ म सम्पूर्ण दाजुभाइ तथा दिदीबहिनीहरूलाई विकास, उत्पादन र आत्मनिर्भरताको अभियानमा हातेमालो गर्न आग्रह गर्न चाहन्छु। विदेशमा रहेका नेपालीहरूको अनुभव, सीप र पूँजीलाई देश निर्माणमा प्रयोग गर्न सकियो भने नेपालले समृद्धिको नयाँ यात्रा सुरु गर्न सक्छ। म स्वयं पनि अवसर मिल्नेबित्तिकै नेपाल फर्केर यस्ता सकारात्मक अभियानहरूमा सहभागी हुने प्रतिबद्धता व्यक्त गर्दछु।