अछाम, असार १ (२०८३) / ASN NEWS NEPAL
स्थानीय सरकार र नागरिकबीच जोड्ने सबैभन्दा बलियो र सजिलो माध्यम भनेको नगरपालिकाको आधिकारिक वेबसाइट हो। तर, अछामको पञ्चदेवल विनायक नगरपालिकाको आधिकारिक वेबसाइट (https://panchadewalbinayakmun.gov.np/) हेर्दा यो अझै पनि वर्षौं पुरानो सरकारी ढाँचा र भद्दा डिजाइनमा खुम्चिएको देखिन्छ।
सूचना प्रविधिको यो युगमा सर्वसाधारणले घरमै बसेर झन्झटमुक्त रूपमा सूचना र सेवा पाउनुपर्नेमा वेबसाइटको झन्झटिलो संरचनाले गर्दा नागरिकहरू अलमलमा पर्ने गरेका छन्। यसै सन्दर्भमा, ASN NEWS NEPAL ले उक्त वेबसाइटको मिहीन विश्लेषण गरी यसलाई कसरी आधुनिक, नागरिकमैत्री र आकर्षक बनाउन सकिन्छ भनेर मुख्य सुझावहरू र 'आदर्श वेबसाइट' को स्वरूप प्रस्तुत गरेको छ:
१. हालको वेबसाइटमा देखिएका मुख्य समस्याहरू
- भद्दा र पुरानो डिजाइन: वेबसाइटमा रङहरूको भिडभाड छ र अक्षरहरू पढ्न निकै कठिन छ। खाली ठाउँ (White Space) को अभावले गर्दा होमपेज कोचिएको देखिन्छ।
- मोबाइलमा नखुल्ने (Non-Responsive): ७०% भन्दा बढी नागरिकले मोबाइलबाट वेबसाइट हेर्छन्। तर, यो वेबसाइट मोबाइल स्क्रिनमा राम्रोसँग फिट हुँदैन, मेनुहरू काटिन्छन्।
- पारदर्शिता र खोज्न गाह्रो (Poor Search Engine): पुराना सूचना, बजेट विवरण वा निर्णयहरू खोज्न खोज्दा 'सर्च बार' ले काम गर्दैन।
- स्क्यान गरिएका PDF को भर: सूचनाहरू नेपाली युनिकोड (Text) मा राख्नुको सट्टा धमिलो फोटो वा PDF मा राखिँदा इन्टरनेट स्लो भएको ठाउँमा डाउनलोड नै हुँदैन।
२. कस्तो बनाउँदा राम्रो हुन्छ? (ASN NEWS NEPAL को 'आदर्श मोडेल')
नगरपालिकाले आफ्नो वेबसाइटलाई "स्मार्ट सिटी" को अवधारणा अनुसार आधुनिक लुक दिन जरुरी छ। नयाँ वेबसाइट डिजाइन गर्दा निम्न ढाँचा (Layout) अपनाउनु उपयुक्त हुन्छ:
क) कस्तो देखिनुपर्छ? (UI/UX Layout)
- सफा र आधुनिक (Minimalist): पृष्ठभूमि सेतो र मुख्य रङहरूमा नेपाल सरकारको आधिकारिक 'गाढा निलो' र 'रातो' (लोगोको रङ) मात्र प्रयोग गर्ने।
- मेनुको सरलीकरण: होमपेजको माथि मुख्य ५ वटा मेनु मात्र राख्ने: परिचय | सेवा तथा सुविधाहरू | सूचना/डाउनलोड | वडा कार्यालयहरू | गुनासो/सम्पर्क। बाँकी सबै सहायक कुराहरू यसैभित्र ड्रप-डाउनमा राख्ने।
ख) मुख्य आकर्षण र सुविधाहरू (Features)
- डिजिटल नागरिक वडापत्र (Digital Citizen Charter): कुन सेवा लिन कुन कोठामा जाने, कति दस्तुर लाग्ने र कति समय लाग्ने भन्ने कुरा होमपेजमै ठूला र स्पष्ट 'आइकन' (Icons) मा देखिनुपर्छ।
- 'एक क्लिक' सूचना प्रणाली: बजेट, टेन्डर, ऐन-कानुन र जरुरी सूचनाहरूका लागि छुट्टाछुट्टै रङ्गीचङ्गी बक्स बनाउनुको सट्टा एउटै "सूचना केन्द्र" (Notice Board) बनाएर क्रोनोलोजिकल (मिति अनुसार) राख्ने।
- अनलाइन सेवा केन्द्र: नागरिकले घरबाटै सिफारिसका फारमहरू डाउनलोड गर्न सक्ने, ई-पेमेन्ट (बहाल कर, सम्पत्ति कर) को लिङ्क सजिलै भेटिने हुनुपर्छ।
- गुनासो सुन्ने डेस्क (Grievance Portal): "मेयरसँग नागरिक" वा "हाम्रो गुनासो" जस्ता प्रत्यक्ष फारम राख्ने, जहाँ नागरिकले आफ्नो समस्या लेखेर सिधै दर्ता गर्न सकुन् र त्यसको ट्र्याकिङ नम्बर पाओस्।
३. प्राविधिक सुधारका लागि सुझाव
१. तस्बिरहरूको अप्टिमाइजेसन: वेबसाइटमा राखिने जनप्रतिनिधि वा कार्यक्रमका फोटोहरू उच्च गुणस्तरको तर कम साइज (WebP Format) को हुनुपर्छ ताकि गाउँ-गाउँमा 2G/3G इन्टरनेट चल्दा पनि वेबसाइट तुरुन्तै खुलोस्।
२. नेपाली युनिकोडको प्रयोग: स्क्यान गरेका डकुमेन्ट राख्नै परे पनि त्यसको मुख्य विवरण नेपाली टेक्स्टमा बाहिरै लेखिदिने, जसले गर्दा गुगलमा सर्च गर्दा नगरपालिकाको सूचना सजिलै भेटियोस्।
३. टुटेका लिङ्कहरू (Broken Links) को सफाइ: धेरैजसो मेनुमा क्लिक गर्दा पेज खाली देखिन्छ। आईटी शाखाले नियमित रूपमा यसको अडिट (Audit) गर्नुपर्छ।
निष्कर्ष:
पञ्चदेवल विनायक नगरपालिकाका जनप्रतिनिधि र सूचना प्रविधि (IT) शाखाले पुरानो सरकारी 'टेम्प्लेट' लाई त्यागेर एउटा गतिशील (Dynamic) र आधुनिक वेबसाइट निर्माणमा ध्यान दिनु जरुरी छ। डिजिटल गभर्नेन्स (E-Governance) को पहिलो पाइला नै वेबसाइट हो। ASN NEWS NEPAL को यो रचनात्मक सुझावलाई आत्मसाथ गर्दै नगरपालिकाले छिट्टै आफ्नो डिजिटल मुहार फेर्नेछ भन्ने हाम्रो विश्वास छ।