अछाम । पछिल्लो केही दिनयता मौसममा उल्लेख्य बदली नभए पनि पहाडी क्षेत्रको आकाश र दृश्य निकै धमिलो देखिएको छ। पानी पर्ने वा बादल लाग्ने कुनै संकेत नभए पनि वायुमण्डलमा बाक्लो तुवाँलो (Haze) थुप्रिँदा टाढाका दृष्यहरू स्पष्ट देखिन छाडेका छन्।
किन भइरहेछ यस्तो?
सामान्यतया चैत-वैशाख महिनामा वन डढेलोका घटनाहरू उच्च हुने गर्छन्। डढेलोबाट निस्किएको धुवाँ र धुलोका कणहरू हावाको गति कम हुँदा वायुमण्डलमै तैरिएर रहन्छन्। स्थानीयस्तरमा सडक विस्तारका क्रममा उडेका धुलो र सुक्खा खडेरीले गर्दा जमिनको धुलो हावामा मिसिँदा पहाडहरू धमिलो देखिने गरेका हुन्। यसलाई प्राविधिक भाषामा 'पार्टिकुलेट म्याटर' (PM 2.5) को वृद्धि भनिन्छ, जसले दृश्यता घटाउनुका साथै वायुको गुणस्तर (AQI) समेत बिगार्छ।
के गर्ने त?
यस्तो 'धमिलो मौसम' प्रत्यक्ष रूपमा जनस्वास्थ्यसँग जोडिएको हुन्छ। यसबाट बच्न र सुधार ल्याउन निम्न कदम चाल्नुपर्ने देखिन्छ:
- मास्कको अनिवार्य प्रयोग: हावामा रहेका सूक्ष्म धुलोका कणहरू फोक्सोसम्म पुग्न नदिन बाहिर निस्कँदा गुणस्तरीय मास्क प्रयोग गर्ने।
- आँखाको सुरक्षा: धुलो र धमिलो हावाले आँखा पोल्ने समस्या हुने भएकाले चस्मा लगाउने र समय-समयमा सफा चिसो पानीले आँखा धुने।
- डढेलो नियन्त्रण: वन डढेलो नै यो प्रदूषणको मुख्य कारण रहेकाले स्थानीय तह र समुदायले डढेलो लाग्न नदिन र लागेको ठाउँमा तत्काल निभाउन पहल गर्ने।
- अनावश्यक बाहिर ननिस्कने: बिहान र बेलुकाको समयमा प्रदूषणको मात्रा बढी हुने भएकाले बालबालिका, वृद्धवृद्धा र श्वासप्रश्वासका बिरामीहरू घरभित्रै बस्नु सुरक्षित हुन्छ।
- सडकमा पानी छर्कने: निर्माणाधीन सडक र धुलाम्मे बस्तीहरूमा धूलो उड्न नदिन स्थानीय सरकारले पानी छर्कने व्यवस्था मिलाउन आवश्यक छ।
विशेषज्ञहरूका अनुसार ठूलो पानी नपरेसम्म वा तीव्र गतिको हावा नचलेसम्म यो धमिलोपन हट्ने सम्भावना न्यून रहन्छ। त्यसैले, आफ्नो स्वास्थ्यको ख्याल आफैं राख्न र वातावरण जोगाउन सबैले सचेत हुनुपर्ने देखिन्छ।