मुम्बईमा मराठी भाषाको पक्षमा आन्दोलन चर्कियो, हिन्दी भाषीहरूमाथि आक्रमणको आरोप

मुंबई, भारत — महाराष्ट्रको राजधानी मुम्बई फेरि एक पटक भाषिक विवादको केन्द्रमा आएको छ। मराठी भाषाको संरक्षण र प्रवर्द्धनको नाममा केही उग्र गतिविधिहरू देखिन थालेका छन्, जसले देशको सबैभन्दा ठूलो सहरमा सामाजिक समरसता माथि प्रश्न उठाएको छ।

गुढी पाडवा विशेष समारोहमा विवादास्पद अभिव्यक्ति

मार्च ३०, २०२५ मा गुढी पाडवा (मराठी नयाँ वर्ष) को अवसरमा आयोजित कार्यक्रममा महाराष्ट्र नवनिर्माण सेना (MNS) का प्रमुख राज ठाकरे ले आफ्ना समर्थकहरूलाई यस्तो निर्देशन दिएका थिए:

“जो मराठी बोल्न इन्कार गर्छन्, तिनीहरूलाई संकोच नमानिकन चड्कन दिनुहोस्।”

यो अभिव्यक्तिपछि केही स्थानहरूमा हिन्दी भाषीहरूमाथि आक्रमणको आरोप लागेका छन्। सो घटनाहरूले सामाजिक सञ्जालमा तीव्र आलोचना निम्त्याएका छन्।

सरकारको कदम – मराठी अनिवार्य

महाराष्ट्र सरकारले सन् २०२५-२६ बाट राज्यका सबै विद्यालयहरूमा मराठी विषय अनिवार्य बनाउने निर्णय गरेको छ। निजी, CBSE, ICSE विद्यालयहरू सबैमा मराठी मूल विषयको रूपमा पढाइनुपर्नेछ। शिक्षामन्त्री दादाजी भुसे भन्छन्, “अनुपालन नगर्ने विद्यालयहरूलाई कारबाही गरिनेछ।”

तर अर्को पक्षमा, BMC अन्तर्गत सञ्चालित मराठी विद्यालयहरूको संख्या भने लगातार घटिरहेको छ। २०१४ मा ३६८ स्कूल थिए भने अहिले घटेर २६२ मात्र छन्।

हिन्दी भाषी समुदाय त्रसित

भाषा मात्र संवादको साधन होइन, पहिचान र आत्मसम्मान पनि हो। तर पछिल्ला गतिविधिहरूले हिन्दी भाषीहरूमा डर बढेको छ। केहीले सार्वजनिक ठाउँहरूमा मराठी नबोलेको कारण सेवाबाट वञ्चित भएको गुनासो गरेका छन्।

राज ठाकरेको पछिल्लो स्पष्टीकरण

अप्रिल ५ मा ठाकरेले कार्यकर्ताहरूलाई आन्दोलन रोक्न भनेका छन् तर यसलाई ‘सम्झौता होइन’ भनेका छन्। “अब रोक्छौं, तर हाम्रो माग जारी छ,” उनले बताएका छन्।

विश्लेषण

भाषाको संरक्षण आवश्यक भए पनि त्यसलाई जबरजस्ती गराउनु लोकतान्त्रिक मुल्यविपरीत हुन्छ। मुम्बई जस्तो विविधतायुक्त सहरमा सबै भाषाको आदर गर्दै स्थानिय संस्कृतिको सम्मान गर्नु नै दीगो समाधान हो।